De (on)zin van het leven

Ja. Ooit geloofde ik het echt: “door de waarheid te geloven, ga je de waarheid leven”. Het leidde tot een niet te stoppen honger naar de geestelijke waarheid uit de Bijbel, het willen leren en begrijpen, want dat zou leiden tot leven in alle volheid. Ik wilde graag van betekenis zijn en las en luisterde zo veel, dat er ironisch genoeg geen ruimte was voor “volheid van leven”…

Praatjes en het gat

Tegenwoordig weet ik niet zo goed wat ik allemaal geloof. Ik ben moe van wetenschappelijke theorie, theologie en filosofie. Allemaal vinden ze het nodig om uitleg te geven over nut, het doel en zingeving. Allemaal schrijven ze direct of indirect voor “hoe je het beste kunt leven”. Ik ben op het punt waar ik eigenlijk (of eindelijk?) denk dat het allemaal niet zo veel uitmaakt wat ik beweer te geloven. Ik bedoel: Mooie praatjes vullen geen gaatjes…!

Een mooie religieuze of filosofische theorie vult de leegte niet. Om toch maar een filosoof te citeren: Kan het leven niet alleen achterom kijkend begrepen worden?
En ja, daar ga ik al weer. Dat heb je met bloggen… Voor ik het weet ben ik toch weer theorie aan het spuien… over dat je het beste je leven zou kunnen leiden zonder allerlei theorieën of door terug te kijken enzo…
Maargoed, toch waag ik me maar weer eens aan een blog post. Om even wat van me af te schrijven. En te doen alsof dat zin heeft. Misschien wel tegen beter weten in.

Existentiële vragen

Een aantal jaar geleden was “het geloof” datgene dat zin gaf aan mijn leven. God was degene die een plan had. Een plan met de schepping, met het leven hier op aarde en met een fantastische toekomst als een soort ultiem einddoel. Dat alles een doel had, was in mijn geloofsbeleving echt een rode draad in het hele verhaal. In mijn opvoeding, kerk en omgeving kwam het telkens terug met uitspraken als: “God schiep de mensen omdat… Jezus stief aan het kruis om… God heeft een plan met je leven…

Het werd iets dat ik nodig had.
Om te willen leven… want zonder dat was het doelloos en leeg. Depressief en waardeloos.

Kortom: de existentiële vragen werden beantwoord met “de waarheid” en daardoor durfde ik het leven aan. Maar wat doe je nu met die vragen als de waarheid grijs, vaag en onduidelijk is geworden?

Gevaarlijke filosofie

Buiten geloof en religie, houdt ook de filosofie zich bezig met onderwerpen als zingeving, het doel van het bestaan en de vragen daaromheen. Ik heb eigenlijk pas de laatste jaren wat filosofie gelezen, want voor een gelovige was dat gevaarlijk. Het was verleidelijk bedrog. Tenminste dat schreef Paulus:

Pas op dat niemand u als buit meesleept door de filosofie en inhoudsloze verleiding, volgens de overlevering van de mensen, volgens de grondbeginselen van de wereld, maar niet volgens Christus.
Kolossenzen 2:8

Ik vermoed dat de filosofie van toen vooral neerkwam op de beroemde uitspraak: “the unexamined life is not worth living”. Wat feitelijk net zo goed neerkomt op het vergaren van allerlei wijsheid, kennis en waarheid, om daarmee dan een goed en succesvol leven te hebben… Hmmm, sounds familiar?!
De inhoudsloze verleiding is vast een verwijzing naar een leven zonder verdere betekenis of een groter doel…

De liefde ‘verslaat’ de wijsheid

Nee. Ik ben geen nihilist.

Ik neem misschien een andere afslag door te beweren dat het er eigenlijk niet toe doet of het leven zelf een doel heeft.

Zoals wel vaker, is er misschien wel iets met “de vraag zelf” dat het zo moeilijk maakt hem te beantwoorden. Het onderwerp van de vraag is ‘het leven’. Maar wat nu als ik dat onderwerp verander in iets groters dan het leven: liefde.
Dat is niet om het leven te verachten, want de liefde behandelt het leven alsof het heilig is. Liefde geeft. Liefde vult de meest alledaagse en onbenullige dingen met verwondering en diepgang. Het overstijgt en verslaat daarmee de wijsheidsbegeerte voor mij.

Want al ben ik er nog zo van overtuigd dat het leven geen zin heeft, zodra ik geliefd en verliefd wordt, geeft dat glans en betekenis aan mijn wereld. Aan de andere kant kan ik nog zo overtuigd zijn van een groter doel en een bestemming, maar zoals het beroemde liefdesgedicht van Paulus het zegt: zonder liefde is het allemaal niets en leeg. Betekenisloos.

IJdelheid der ijdelheden

Al met al komt mijn “filosofie” misschien wel een beetje neer op een mix van Salomo die het boek Prediker schreef en Paulus. Zonder de uitgesproken religieuze saus dan…

Want hoe nieuw is het eigenlijk als ik zeg: Alles is ijdel, leeg en zinloos in zichzelf. De betekenis en diepgang zit hem in het samen beleven en ervaren van liefde middenin – voor mij! – alledaagse dingen zoals eten en drinken of het werk dat je kunt doen. Niet om je maag te vullen en een toekomst op te bouwen volgens een bepaalde succes standaard, maar puur omdat je beter met z’n tweeën kunt zijn dan alleen. Simpelweg omdat liefde je ondanks alle leegte en ijdelheid in dingen doet geloven en hopen

Laat de liefde maar blijven.

Bizar eigenlijk hoe diep die Bijbels georiënteerde achtergrond er in zit. Want ik heb dan misschien de theorieën van vroeger van me afgeschud, maar nog steeds vind ik er een soort referentiekader.
Of is er niet zo veel bizars aan en laat ik de bijbel gewoon zeggen wat ik vind – net als praktisch alle andere mensen?

Ach, ijdelheid…

 

Advertenties

12 gedachten over “De (on)zin van het leven

  1. Het is eigenlijk zo simpel.
    De zin van het leven is de voortgang van het leven zelf, de reproductie ervan.
    De liefde is het mechanisme dat die voortgang garandeert.

    Verdere zingeving zal iedereen voor zichzelf moeten bepalen.
    Die zin zal in de verschillende levensfasen anders zijn.

    Het kind zal nog weinig zinsbesef hebben, het moet alles nog leren.
    In de pubertijd ontstaat de interesse in de andere sekse en begint er zich een besef te ontwikkelen van een doel.
    Als er kinderen uit komen zal het gezin automatisch de zin van het leven worden en als die kinderen de deur weer uit zijn wordt er weer een nieuwe zin gezocht.

    Ik denk dat de mens, als verst doorontwikkeld zoogdier, met zijn onevenredig groot gegroeide hersenen, zijn wereld zo heeft kunnen inrichten dat hij de tijd kreeg om na te gaan denken, dus dingen te gaan verzinnen.
    Lagere diersoorten hebben daar gewoon de tijd niet voor en hebben de hele dag nodig om in leven te blijven.

    Groetjes, Jos.

    Liked by 2 people

    1. Dank voor je reactie Jos.
      Je hebt een nuchtere en vrij ‘biologische’ kijk op het onderwerp. Ja mooie aanvulling: ik denk ook dat het een onderwerp is dat over de verschillende levensfasen kan veranderen. Dat is bij mij althans wel aan de orde.
      Mvg
      Divine Decay

      Like

      1. Het leven is ook een nuchtere, biologische zaak.
        Liefde is een emotie die net als alle emoties in onze hersenen wordt gecreëerd.
        In geval van de liefde komt dat voort uit ons dopamine systeem.

        Waar bij de lagere diersoorten een door hormoonwerking gestuurde bronsttijd bestaat, die op de voor het betreffende dier veiligste tijdstip van zijn cyclus valt, heeft onze doorontwikkeling er voor gezorgd dat wij ons kunnen voortplanten wanneer we maar willen.
        Middels ons dopamine systeem spelen we het spelletje ook meestal niet meer om ons voort te planten, maar voor de bevrediging van onze gevoelens.

        Dat liefde onzelfzuchtig zou moeten zijn lijkt mij een filosofische gedachte en filosofie is een menselijk bedenksel.
        Ik geloof niet dat lagere diersoorten filosoferen of bijvoorbeeld een religie verzinnen.

        “Ongelovigen” die zeker menen te weten dat er geen god bestaat zijn atheïsten, zoals ik, zij die toch twijfelen zijn “agnosten”, dat wil zeggen dat zij de beslissing of er al dan niet een god bestaat voor zich uit schuiven. Daar is uiteraard niets mis mee al brengt dat weinig rust.

        Ik beleef mijn leven zeker niet als zinloos, daar heb ik geen schepper bij nodig.

        Liked by 1 persoon

      2. Hi Jos, Dank weer voor je mooie reactie.
        Duidelijk dat je een naturalistische wetenschap aanhangt. Ik kan het me helemaal voorstellen. Ik hou wel van nuchtere logica.
        Misschien is het puur mijn achtergrond/opvoeding of misschien is er echt meer – zoals je weet twijfel ik – maar ik heb dus het vermoeden dat er meer is dan het feitelijke (tot op zekere hoogte) meetbare verhaal van de wetenschap en haar evolutie theorie.
        Zoals ook wel uit m’n post blijkt ben ik geen die hard believer in ‘de filosofie’, maar tegelijkertijd denk ik dat het de mensheid veel heeft gebracht (net als de keiharde wetenschap).
        Het is interessant om de stoffen te kennen en meten die met liefde te maken hebben, misschien zelfs een mooi boek over te lezen of schrijven, maar waar het voor mij vooral om gaat is die liefde geven en ervaren in het dagelijkse leven.
        Filosofie en religie – beide met alle beperkingen en nadelen – hebben daar in mijn leven tot nu toe meer aan bijgedragen dan de wetenschap (nogmaals, hoe nuttig die ook is!).

        Vermoedelijk pas ik nog het beste in het hokje agnost. Zou het kunnen dat die ‘rust’ dan ook maar een menselijke emotie is?
        Anyways, met al z’n ups en downs is het ook wel een uitdagend mysterie.

        Mvg
        Divine Decay

        Liked by 1 persoon

      3. Nog even een aardig stukje tekst over filosofie van een bijzonder medemens :

        “you can talk a great philosophy
        but if you can’t be kind
        to people every day
        it doesn’t mean that much to me
        it’s the little things you do
        it’s the little things you say
        it’s the love that you give along the way”

        Ani Difranco

        Liked by 1 persoon

  2. Jouw volgende uitspraak vind ik heel wijs:
    “Ik neem misschien een andere afslag door te beweren dat het er eigenlijk niet toe doet of het leven zelf een doel heeft.”
    In mijn ogen “IS” het leven. Het is. Dat “is” of dat “zijn” bestaat niet in tijd, want het “is” altijd. Als men een doel zoekt of nastreeft, legt men dit in de toekomst, dat is tijd. Door zich op de toekomst te richten, gaat men aan het leven voorbij want dat “is” nu, niet in de toekomst. (denk ik ! 😉 )

    Met liefde moeten we oppassen, denk ik. Veel van wat wij “liefde” noemen is zeer ego-gericht, waardoor het geen liefde kan zijn. Vanaf het moment dat liefde in verband wordt gebracht met “mijn” of “hebben” moeten we oppassen.

    Eigenlijk is het voor mij niet zo bizar dat je wijsheden uit de bijbel kunt halen. Niet alles in de bijbel is onzin. Men heeft veel van de oorspronkelijke boodschap verkracht, maar hier en daar zit er toch diepgaande wijsheid in. Het zullen waarschijnlijk de enige wijsheden geweest zijn die pasten in het plan van de toenmalige “heersers”.

    Vriendelijke groet

    Liked by 1 persoon

    1. Dank internettoerist voor je (immer) aanmoedigende feedback.
      Ik herken weer veel in je reactie over “nu” en “liefde”, al vraag ik mezelf regelmatig af of dat soort ideeën (en mijn eigen posts enzo) niet te idealistisch en theoretisch worden. Maar goed, iets van de nuance en complexiteit van de praktijk op (digitaal) papier vangen is niet eenvoudig.
      Food for thought
      Mvg
      Divine Decay

      Liked by 1 persoon

    1. Hi Henk
      Omdat eigenlijk niemand weet hoe het echt is gegaan heb ik het aspect oerknal/schepping buiten de blog post gehouden.
      In mijn blog post hierboven beweer ik niet dat het leven zin heeft of niet. Het is een persoonlijke online reflectie van hoe ik er momenteel naar kijk.
      Prima als jij meent dat je geloof in een schepper essentieel is voor zingeving in jouw leven.
      Mvg
      Divine Decay

      Like

  3. @Grobbo

    Nou ja, eindelijk?
    Maar goed. Iedereen kan snappen, of je nou ongelovig bent of gelovig dat ALS alles per ongeluk en onbedoeld is ontstaan er eigenlijk geen sprake kan zijn van zingeving. In dat opzicht zijn we het dus eens.

    @DivineDecay,
    Uit je laatste regel maak ik op, dat je vindt dat er ook zingeving zou kunnen zijn zonder geloof in een schepper of intelligente ontwerper. Ik begrijp dat, want je zult – net als ik – in je leven of dat van anderen vaak dingen meemaken, die positief gevolg hebben en een gevoel van voldoening geven.
    Persoonlijk geloof ik inderdaad in de Schepper en daarom kan ik mij misschien niet goed voorstellen hoe iemand zingeving kan combineren met de gedachte dat alles toevallig en onbedoeld tot stand gekomen is. Ik vraag me dan af hoe iemand die echt niet gelooft aan een schepper dat ziet. Maar veel ongelovigen zijn sterker in het afwijzen van elke vorm van intelligent ontwerp dan in het uitleggen hoe het dan wel is.
    Ik ben het wel met je eens, dat niemand kan weten hoe het werkelijk gegaan is. Uiteindelijk is alle weten een kwestie van vertrouwen van je bronnen en de bevestiging ervan in wat je om je heen ziet en merkt. Ook wat dat betreft vraag ik me wel eens af of een ongelovige nooit eens denkt: ja, maar het bestaat toch niet, dat alles zo goed in elkaar past zonder dat daar intelligentie achter zit.
    Met andere worden: twijfelt een ongelovige ook wel eens aan zijn of haar ongeloof?

    Liked by 1 persoon

    1. Hey Henk
      Zelf heb ik die twijfels zeker. Ik vind het heel moeilijk geloven dat het leven met al zijn complexiteit en diversiteit zomaar uit een harde knal en één celletje is begonnen. I just can’t buy it.
      Maar vergelijkbare twijfels heb ik bij het scheppingsverhaal. Daarbij komt dat je m.i. de eerste hoofdstukken van Genesis niet als een wetenschappelijke beschrijving zou moeten lezen.
      Beide zijn theorieën, die voor mij beide falen in het geven van een duidelijk en aannemelijk verhaal.
      Ik heb geaccepteerd het simpelweg niet te weten en doe verder ook geen moeite overtuigd te raken van een van de theorieën. (En dan?)

      Zelfs als iets met een doel en bestemming bedacht en gemaakt is, wil dat nog niet zeggen dat het dat doel dient voor mij. Bij producten gemaakt door mensen zien we dit al vaak genoeg gebeuren.
      Ik probeer rekening te houden met mogelijke theorie, maar ben vooral geïnteresseerd in wat het voor mijn praktijk van alledag betekent. Vanuit die insteek kwam ik uit op deze post.
      Ook voor mij is een Schepper dus niet een vereiste om een doel in het leven te vinden. Er zijn miljoenen atheïsten en agnosten die dat niet nodig hebben, dus blijkbaar laat de praktijk zien dat het kan?
      Mvg
      Divine Decay

      Liked by 2 people

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s