Bestaat virtuele realiteit eigenlijk wel?

Virtual reality is een opkomend fenomeen dat steeds meer mogelijkheden krijgt. Met virtual reality kunnen we als mensen de grenzen verleggen: we kunnen een eigen schijnwerkelijkheid beleven en een aantal natuurwetten waar we in het dagelijks leven mee te maken hebben even aan de kant zetten. Alles is er mogelijk!

virtual realityUit evenwicht

Met virtual reality krijg je als gebruiker allerlei impulsen via de zintuigen om tot een ervaring te komen. Die impulsen krijg je binnen met behulp van apparatuur, waarbij je nu vaak nog een speciale bril op moet zetten om de virtuele omgeving in te stappen. Het is een hulpmiddel om het te zien, te horen en te voelen. En dan is het alsof je er echt in zit.

Maar bestaat deze werkelijkheid eigenlijk wel? Niet echt toch?
Maar je kunt ook moeilijk zeggen dat het niet bestaat?

Terwijl je als gebruiker fysiek in een stoel zit en eigenlijk niets doet, zie en voel je een nieuwe werkelijkheid. Zo was er eerder deze week bijvoorbeeld een nieuwsbericht over een koptelefoon, die je evenwichtsorgaan zo beïnvloedt dat je als drager het gevoel krijgt echt te bewegen.

Er zijn natuurlijk nog wel wat grenzen qua technische mogelijkheden, maar op diverse gebieden (mn trainingen van bijv. piloten of medici) wordt virtual reality al daadwerkelijk effectief ingezet. Ik denk dat het niet zo lang meer zal duren, voordat het nog meer de huiskamers in komt met geavanceerde games en apparatuur.
Recent verscheen ook dit TED filmpje (de preken-site voor atheïsten en kerkverlaters) over de mogelijkheden van virtual reality.

De vragen

Een fenomeen als virtual reality brengt interessante vragen met zich mee.

  • Kun je van virtual reality eigenlijk wel zeggen dat het bestaat?
  • Wat doen die virtuele ervaringen met de leegte in ons?
  • “Helpt” het ons om nog verder weg te vluchten van de werkelijkheid?
  • Wordt het leven rijker of juist armer met virtuele ervaringen die zo echt voelen?
  • Kunnen we hiermee onze jacht naar geluk tot het ultieme hoogtepunt brengen?
  • Of gaat het meer het absolute dieptepunt zichtbaar maken?
  • Brengt het ons dichter bij onszelf en elkaar of zorgt het voor meer verwijdering?

Maar misschien vervagen dit soort vragen juist wel in een virtuele werkelijkheid. Want we zijn geneigd om een vraag “zo correct mogelijk” te beantwoorden. En dat baseren we dan op ons referentiekader, onze perceptie van de werkelijkheid. Maar wat nu, als die zelf te creëren is? Wat nu als je die los kunt koppelen van de ons nu bekende natuurwetten?

Het klinkt misschien als wat dromerige en filosofische toekomst muziek, maar vanuit een ander perspectief leven we nu al met een virtuele werkelijkheid. Om er een religieus ingrediënt aan toe te voegen, gooi ik bij deze “de duivel” in de mix.

De duivel bestaat

Binnen de wat meer fundamentalistische religieuze kringen wordt “het demonische” vaak gezien als een reële werkelijkheid. Het zou gaan om fysieke wezens die – voor ons weliswaar onzichtbaar – zich op een bepaalde plaats op aarde bevinden en direct of indirect hun invloed uitoefenen op de levens van mensen. Met name in de wat meer evangelische en charismatische kerken is er best wel wat aandacht voor “de duivel en zijn demonen”, soms met zichtbare manifestaties en uitdrijvingen en al. Of er nu een show van gemaakt wordt of niet, het demonische is er natuurlijk ook om alles dat “even tegen zit” een verklaring te geven. Want het is dan natuurlijk de duivel die tegenwerkt…
Kortom: de opvatting is dat de duivel echt bestaat.

De duivel bestaat niet

Je hebt natuurlijk ook een wat meer ‘vrijzinnige of wetenschappelijke’ opvatting. In deze kringen gelooft men niet in het bestaan van de duivel en zijn handlangers. Tenminste, niet als “onzichtbare wezens”. Daar waar een boek als de Bijbel het over iemand heeft die door de duivel bezeten is, is deze persoon gewoon wat wij vandaag-de-dag noemen: mentaal ziek. Vroeger was daar nog maar weinig over bekend. Nu, zoveel jaar verder, weten we er wat meer van en kunnen we het voor een heel groot deel met apparatuur en stofjes analyseren en reguleren. Met therapieën en medicatie kan de medische wetenschap “de demonische invloed” vaak goed onderdrukken of genezen.
De conclusie is hier dan ook: de duivel bestaat niet.

Een andere werkelijkheid

En zo worden de talloze debatten tussen theïsten en atheïsten over “of God bestaat” vaak ook benaderd. Alsof het er om gaat of iets of iemand bestaat en alsof er alleen maar een “Ja” of een “Nee” mogelijk is op die vraag. De atheïsten vragen om bewijs, de theïsten vragen om geloof.

Maar wat nu als God en de duivel een soort virtual reality is? Iets dat fysiek niet bestaat, maar gelijkertijd ook niet niet-bestaat.

Dat het iets is, waarvan je het bestaan niet kunt aantonen, maar wel kunt ervaren, als je wilt?

Vergelijk het een beetje met “zaken” als kapitalisme, racisme of feminisme. Je kunt “wetenschappelijk” het bestaan van kapitalisme niet bewijzen of het fysiek ergens aanwijzen. Maar om nou te zeggen dat kapitalisme niet bestaat…?

Er tegen zijn

Al ben je tegen iets als racisme en weiger je het te erkennen als een begrip, het helpt niets. Je kunt alsnog racistisch denken en handelen. En veelal onbewust doen we dat vrijwel allemaal… Het is iets dat fysiek niet bestaat, maar wel z’n invloed uitoefent op ons als mensen.

Misschien is God of de duivel ook zoiets? Iets dat niet bestaat, maar ook weer niet niet-bestaat. Iets dat een invloed heeft in ons leven. Een fenomeen waarbij sommigen daadwerkelijk (menen) iets (te) ervaren. Een woord in onze taal, waar we een bepaalde betekenis aan geven en waarbij we zo gewild een virtuele werkelijkheid creëren.

God is een woord, een gedachte, een ervaring, een virtuele realiteit?

Advertenties

9 gedachten over “Bestaat virtuele realiteit eigenlijk wel?

  1. Mooi onderwerp waar weer veel over te zeggen valt. Wat voor mij een vuistregel is, is dat de ondernatuur uiteindelijk aan moet sluiten op de bovennatuur. Zo kijk ik ook tegen virtual reality aan trouwens, en dan denk ik in eerste instantie aan de wat onschuldiger varianten he? Bijvoorbeeld mensen die, vroeger op fora en nu via allerlei andere middelen, elkaar digitaal niet konden luchten of zien, maar IRL best goed met elkaar op konden schieten en vice versa. Verschillende aspecten van de werkelijkheid kunnen soms tot onverwachte gezichtspunten leiden op de realiteit, maar uiteindelijk is er maar een werkelijkheid en kunnen die verschillende aspecten dus niet fundamenteel met elkaar in tegenspraak zijn.
    Zo kijk ik ook tegen zowel wonderen als demonische activiteit aan. Ik geloof dat ze allebei bestaan, maar tegelijkertijd is het voor mij een ver-van-m’n-bed-show en ik ben waarschijnlijk lang de enige niet. Om maar wat aan te geven; 95% van de mensen die uberhaupt al de moeite neemt om naar een exorcist gaat, wordt alweer na het eerste gesprek terugverwezen naar een psychiater en/of een goede zielzorger. En zelfs dat wat er in echte gevallen van bezetenheid, of omgekeerd, bij wonderen, gebeurt, kan wel onverwachte en tot dan toe onverklaarbare zaken blootleggen, maar ik geloof niet dat zowel God als de duivel, in meer fundamentele zin, natuurwetten willen/kunnen schenden.

    Om de vraag onderaan dus te beantwoorden; m.i. niet. Sterker nog, ik denk dat de ‘oerdwaling’ van de westerse Kerk en alles wat eruit voortgesproten is, precies te maken heeft met ‘namen’, zo je wil: https://www.catholicculture.org/culture/library/view.cfm?recnum=6802 En het begint als een vorm van vroomheid; een gedachtegang die Gods almacht niet wil beperken. Eigenlijk net zoals dat Allah geen natuurwetten naast zich kan verdragen, want dat doet af aan zijn almacht. Maar als de ondernatuur uiteindelijk tot een fideistische abstractie verwordt, dan gebeurt uiteindelijk ook hetzelfde met God; een ‘naam’ die niet meer correspondeert met een achterliggende realiteit.

    Liked by 2 people

  2. Mooi, diepgaand onderwerp. 🙂 Het domein dat wetenschap en geloof te boven gaat. Misschien spiritualiteit. 😉
    Antwoorden op jouw vragen naar mijn visie:
    – Virtuele realiteit bestaat, maar niet op zichzelf. Zodoende is het vergankelijk, net als al de andere dingen die niet op zichzelf bestaan. Bestaat een regenboog? Iedereen ziet ze, maar niemand kan ze aanraken, meten of wegen. Zijn dromen echt? Iedereen kan er ontzettend bang voor zijn, terwijl ze ’s morgens nergens te bespeuren zijn, toch hebben we ze ervaren. Het bestaat dus, maar niet op zichzelf.
    – De “leegte” (die in werkelijkheid geen leegte is) bestaat op zichzelf. Deze verdwijnt nooit, maar is meestal verborgen. Virtuele realiteit kan dan ook niet bestaan zonder die “leegte”. Virtuele realiteit kan dan ook gemakkelijk de “leegte” verbergen, maar of dat een goed idee is weet ik zo nog niet. Goochelen is leuk, maar als de goochelaar vergeet dat het een truc is, dan kan hij zichzelf heel wat ellende berokkenen.
    – Het helpt ons absoluut niet om nog verder weg te vluchten van de realiteit, in tegendeel, het zal enkel nog meer problemen met zich mee brengen.
    – Volgens mij zal virtuele realiteit ons nog meer “verarmen”. We zijn tot heel wat in staat, waar we ons niet bewust van zijn. Ons focussen op dit soort spelletjes, zal onze vermogens zeker niet laten ontwaken.
    – Als je weet wat de “leegte” echt is, dan zal je enkel daar geluk vinden, nergens anders. Vergankelijke dingen bezorgen geen blijvend geluk, misschien wel tijdelijk.
    – We gaan volgens mij steeds meer naar ons dieptepunt. Het instorten van dit systeem zal dan ook drastische gevolgen hebben, want de mens is vergeten wat hij is. De visie van de mens wordt steeds bekrompener.
    – Als virtuele realiteit goed gebruikt wordt, kan het ons dichter bij elkaar brengen, door net te onderwijzen via dit medium dat we tot meer in staat zijn. Maar zoals veel moderne snufjes, zal het waarschijnlijk de mens verder in de figuurlijke boeien slaan. Meestal moet het enkel het kapitalisme dienen, wat de ondergang van de mens is.

    Fijn dat je de mensen aanzet tot denken. We leven inderdaad in een soort virtuele realiteit, maar wie is er bereid om wakker te worden? Wie wil er de werkelijkheid zien?

    Vriendelijke groet

    Liked by 2 people

    1. Anthony,

      Wie zegt dat ik geloof ? 🙂 Je kent natuurlijk niet de achtergrond waarop ik mijn visie baseer en dat neem ik je ook niet kwalijk. Maar ik vind geloven niet zo’n goed idee. 😉 Elk is daar natuurlijk vrij in.

      Vriendelijke groet

      Like

  3. Wie zegt (heel toepasselijk in een topic dat ook de relatie tussen taal en werkelijkheid raakt) dat wij met het woord ‘geloven’ hetzelfde bedoelen? 😉 Maar inderdaad ga ik op indrukken af, vandaar dat ik het voorzichtig als ‘uitdaging’ formuleerde. 😉 Het is trouwens sowieso een roman die m.i. de moeite waard is.

    Liked by 1 persoon

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s