Begin Genesis andersom

Vroeger had je muziek met ‘terugspoel-teksten’. Als je het cassettebandje of de plaat de andere kant op afspeelde kwamen er opeens heel andere teksten naar boven. Tenminste, als je dat wilde horen…
Daarover later meer.

Nu eerst even een gedachten experiment. Stel je voor dat Adam en Eva nooit hadden toegehapt… Ja, stel je voor dat ze de boom niet konden vinden of dat ze simpelweg niet te verleiden waren tot het aanraken van haar vruchten…

Het ergste dat er ooit is gebeurd

Christenen doen altijd alsof “de zondeval” het ergste is, dat er ooit is gebeurd, maar hoe saai zou het zijn als Adam en Eva zoveel duizenden, wie weet wel miljoenen jaren verder, nog steeds in een tuin zouden ronddwalen…
…zonder “geopende ogen” en “bewust-zijn van goed en kwaad” zouden ze niet in staat zijn om het leven te ervaren. Het zou onmogelijk voor ze zijn om met een voldaan gevoel in slaap te vallen, terugdenkend aan ‘een goede dag’. Het zou onmogelijk zijn om verlangend uit te zien naar ‘een betere dag’. Ze zouden niet kunnen genieten van de schitterende zonsopgang. Want er was voor hen geen ‘goed’. Alles zou machinaal en gevoelloos zijn. Geen schommelingen, geen goed, geen kwaad. Alles gewoon vlak zoals altijd. Het woord saai is te zwak voor dit scenario…

Dit “hemelse volmaakte paradijs” is donker. Het is leeg. Het is een van de meest deprimerende gedachten die ik ken… Een soort van eeuwige, oppervlakkige, lege zinloosheid.
Maar wat zou het uitmaken? Je zou niet eens kunnen inzien hoe deprimerend het was…

Het verhaal van Adam en Eva is briljant

Een van de mooiste mythen, ooit geschreven, staat in de eerste hoofdstukken van de Bijbel. Het is een geniaal stuk. In een verhaallijn die iedereen in alle tijden kan begrijpen liggen mooie waarheden verscholen. Als een toneelstuk wordt het uitgespeeld: man en vrouw krijgen beide een hoofdrol en zoals dat kan in een verhaal worden ook concepten als goed en kwaad uitgebeeld met personages (God en de duivel).

Zoals zo vaak zit de kracht van het verhaal in het contrast: het menselijke bestaan dat wordt gekenmerkt door gevoel, onderscheid, diepgang, emoties en levendige ervaringen krijgt een ongekende waardering – juist – door het in contrast te zetten met “een begin” dat gekenmerkt wordt door toonloze volmaaktheid, gevoelloosheid en oppervlakkig leven. Juist door de dagelijkse werkelijkheid met al haar hoogte- en dieptepunten te zien tegen dit contrast, ga je er met andere ogen naar kijken. Het opent je als lezer voor dankbaarheid. Het had zoveel erger kunnen zijn…

Wie is de mens?

Het begin van ons bestaan als mensen zit in het punt dat de levende wezens (vertolkt door Adam en Eva) het zelf-bewust-zijn “ontdekken en uitpakken”. Het verhaal zegt iets over de identiteit van de mensen. Het bewust-zijn onderscheidt ons van andere levende wezens als dieren. Kunnen zij zich bewust zijn van het goede en kwade? Nee, zij passen eigenlijk meer in het deprimerende plaatje van het paradijs. Is het feit dat ‘het kwaad’ wordt uitgebeeld door “een dier” bedoeld als een knipoog?

Het paradoxale en het gat

Het verhaal heeft ook iets paradoxaals: het personage van het goede wilde de mensen gevangen houden in een bewust(e)loze en smakeloze volmaaktheid…
En het personage dat het kwaad uitbeeldt, haalt ons over om het leven in al zijn kleuren en aspecten te gaan beleven. Paradoxaal of wat?
(Ben ik nu advocaat van de duivel?)

In contrast met de orthodoxe uitleg, laat het zien dat “het gat van binnen” niet is ontstaan door het maken van een domme keuze, maar veel meer iets is dat er altijd al was en ons mensen juist in staat stelt om keuzes te maken. Het verhaal laat ook zien dat het nog niet eens zo’n gekke keuze was…

Het gebrek was er altijd al. Er was geen voldoening met het leven in het paradijs. Er was behoefte aan meer…

Het bizarre is dat de eeuwenoude mythe zo lang zo anders is geïnterpreteerd. Misschien wel als een soort terugspoeltekst uitleg. Als je het omdraait, zie je de werkelijke aard. Het donkere is niet zo zeer “de zondeval” of “de erfzonde”. Het donkere is “het paradijs” en het smachten naar “de hemel”.

Mijn vragen aan jou

1. Verlang jij naar het paradijs of de hemel?
2. Hoe lees jij de eerste hoofdstukken van Genesis?
3. Hoe zou het leven er uitzien zonder bewust-zijn van goed en kwaad?

Advertenties

7 gedachten over “Begin Genesis andersom

  1. 1. Ik verlang niet zozeer naar het “paradijs” of “hemel”, wel naar de ‘waarheid’. Als dat dan het “paradijs” of de “hemel” is, dan is dat goed voor mij.
    2. Eigenlijk geef je wijze opmerkingen over Genesis. Ik lees het op gelijkaardige manier. Als je het verhaal van de appel leest, dan is alles wat de “duivel” zegt, waar. De bijbel zelf bevestigt dat zelfs. Als je dan ziet wat Jehovah zegt, dan is dat twijfelachtig, de bijbel bevestigt dat ook. De slang zegt: “je zult worden als god”. God zegt: “zie de mens is als een van ons geworden”. Dus, de slang liegt NIET. Wat zie je nog? De mens is als één van ONS geworden, Jehovah is niet de enige! Er zijn dus meerdere goden. En hij gunt de mens niet een gelijkwaardige kracht, hij is jaloers. Een kwaadaardige god. Als je dit vergelijkt met de kabbalah, dan is jehovah slechts één van de vele elohim, het is NIET God. Jehovah bevindt zich volgens de kabbalah in Binah, dat is nog onder chokmah en kehter, die onder God staan. Nee, voor mij is dit een kwaadaardig wezen.
    3. Op die vraag zal ik me voorlopig onthouden. 😉

    Vriendelijke groet

    Like

  2. (iemand had hier gereageerd en zodoende werd deze -interessante- post ‘gebumpt’)
    Over andersom gesproken; als katholiek lees ik (op een andere manier dan jij bedoelt) het hele OT andersom. Dat is bepaald geen moderne vondst (over orthodoxie gesproken. 😉 Het zogenaamde ‘letterlijk lezen’ van Genesis, is vooral een 19e eeuws Evangelisch-Protestants construct). Al in de 2e eeuw wilde Marcion het liefst het hele OT bij het grofvuil zetten omdat hij er volgens zijn gevoel een heel andere God in tegenkwam dan die in het NT. Dat heeft de Kerk niet gedaan en daar zijn denk ik goede redenen voor. Het werkt dikwijls antisemitisme in de hand en sowieso wordt een mens er niet beter van als ‘ie zich afzet tegen zijn collectief verleden (‘wat waren de mensen vroeger toch achterlijk’). Maar goed, het werd door de Kerk wel met een expliciete bril op gelezen; Christus opende de Schriften, door door die ‘lens’ kijkt men dan ‘terug’. En hoe verder je terug gaat, hoe vager het wordt.

    Dus als ik aan ‘Adam en Eva’ denk, dan heb ik daar een mythische voorstelling bij. Bij een voorstelling van een paradijselijke toestand, heb ik dan een film als ‘Avatar’ in m’n hoofd. Dus kort gezegd; God zag dat het goed was, maar niet dat het áf was. M.i. was het de bedoeling dat de mensheid zich moest ontwikkelen, als individu én als collectief, en dat de vreugde en voldoening van het mens-zijn zich ook daarin bevindt. De erfzonde zie ik dan ongeveer als zoiets, een scheefgroei: http://www.strangenotions.com/adam-and-eve-and-ted-and-alice/ en omgekeerd de Kerk als een ‘prothese’ om die scheefgroei weer recht te zetten. Ik meen het ook in de realiteit terug te kunnen zien. In 1950 had de Kerk nog maar ongeveer de helft van het aantal leden van wat ze nú heeft en alleen al het feit dat er nú dus dubbel zoveel mensen zich met de katholieke leer en levensstijl verhouden (dat is waarschijnlijk de meest genuanceerde uitdrukking 😛 ), zorgt er m.i. weer voor dat de textuur van de Kerk a.h.w. rijker en gelaagder is, meer ‘kleuschakeringen’ kent dan in 1950.

    En stel dat die erfzonde, die scheefgroei, er niet was, wat dan? Wie weet hadden we dan al planeten gekoloniseerd. Andere diersoorten (olifanten, walvissen) naar een niveau van bewustzijn begeleidt dat vergelijkbaar is met de onze. Als zoveel mogelijk mensen, met al hun talenten, op de juiste manier met elkaar samenwerken, dan zijn ze tot grootse dingen in staat. Daar hebben we hier en daar in de geschiedenis al wat voorproefjes van gehad.

    Dus verlang ik naar het paradijs? Ik zie de Kerk als het ‘koninkrijk-in-wording’, dus gevoelsmatig sta ik er al met één been in. Maar dat betekent dus niet dat ik alleen maar naar later kijk. Juist niet. Misschien kan ik het vergelijken met de middelbare schooltijd. Ja, dat is een voorbereiding op iets anders, maar ook niet slechts een afwachten voor wat erna komt. Het is een tijd om ten volle te léven en te dóórleven, een fase die in zichzelf intrensieke waarde heeft.

    Liked by 1 persoon

  3. “Hoe zou het leven er uitzien zonder bewust-zijn van goed en kwaad?”

    Nog een kleine toevoeging; ik heb daar wel eens een discussie over gehad met een dominee. Die las het verhaal ook als ‘rite de passage’. Anders gezegd; de misttap die allegorisch uitgebeeld wordt in het eten van de boom van kennis, was geen echte ‘misstap’, maar die was als zodanig bedoeld. Ik had daar toch bezwaar tegen. Niet alleen omdat het woord wat daar gebruikt werd voor ‘kennen’, ook gebruikt wordt voor bijvoorbeeld seks, dus ‘kennen’ zou dan echt ‘ervaren’ zijn, maar ook in heel praktische zin. Ik zei hem dat als hij dodelijk giftige planten in zijn tuin zou hebben staan, hij z’n kleinkinderen ook zou instrueren om die ab-so-luut niet te proeven, want dan kunnen ze dood gaan. En laten we wel wezen, bij veruit de meeste kinderen lukt het ook om ze te instrueren om bij zaken van dodelijk gevaar weg te blijven zónder dat ze het eerst hoeven te ervaren. Mijn twee centen. 😉

    Liked by 1 persoon

  4. Dank voor het delen van jouw gezichtspunt Anthony. Ja er bestaan wellicht talloze interpretaties van de tekst. Ik begrijp dat je (ook) niet letterlijk interpreteert, maar wel wat ziet in een paradijs situatie waar van af gevallen is.
    Ik heb zelf kinderen en het meeste in mijn tuin is niet bepaald eetbaar…
    Ik vraag me af of het vooraf verbieden wel zo effectief is. Ik doe dat althans niet bij mijn eigen tuin. En daardoor (?) zijn m’n kids nog niet in de verleiding gekomen ook…
    En mocht er een toch wat proberen ben ik er als onvolmaakt mens gelijk bij om dat te voorkomen…
    Mvg
    Divine Decay

    Like

  5. Misschien moet ik toch nog wat toelichten, we komen immers uit best wel verschillende werelden. 🙂 Maar concreet komt het voor mij hierop neer; zowel in mijn persoonlijk leven als in mijn visie op de maatschappij, ga ik uit van twee beginselen. Er moet groei, ontwikkeling zijn, maar óók bedachtzaamheid op scheefgroei. Dat was al lang zo voordat ik katholiek werd. En het is ook nog eens zo dat je beide uitgangspunten kunt overdrijven. Teveel maakbaarheid, of juist een te grote voorzichtigheid, wat zich dan vertaald in stilstand en verval. In mijn optiek geeft het katholiek geloof hier het beste antwoord op, niet zozeer qua verklaring, want ik zou het zelf nooit zo bedacht hebben, maar omdat het m.i. wérkt. Omdát het werkt, en het ook het beste, qua ‘fijnafstemming’ wérkt áls je de verklaring gelooft, geloof ik de verklaring. Maar dus niet andersom. 🙂 Vergelijk het maar hiermee; als je een apparaat hebt gekocht en je bent uiterst tevreden over hóe het werkt, dan interesseert het je in eerste instantie ook niet hoe al die elektronen hun weg vinden. Wél is het zo dat je dan wellicht na verloop van tijd uit gaat zoeken hoe alle functies werken, niet alleen diegene die je het meest gebruikt en dat als anderen vragen stellen over dat apparaat, dat je dan misschien ook wat verdiepen in de techniek die erachter steekt.
    Maar díe functie heeft voor mij dus de verklaring dat de scheefgroei die ik erfzonde noem, een concreet beginpunt heeft in de tijd. Het hoort er bij, heeft ergens een functie in het grotere geheel, maar het staat niet echt echt op de voorgrond. Ik heb geen heimwee naar de oertoestand en ook geen verlangen om nú al in de toekomst te leven. Ik heb een zekere mate van lol in de reis zélf en eigenlijk vind ik dat al heel wat, als mens die toch aanleg voor depressies heeft. 🙂

    Like

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s